'Ergens voor staan is ultiem autonoom'

9 maart 2017

'Ergens voor staan is ultiem autonoom'

Door Julia Doets

'Ja, ik onderschrijf het humanisme en ben ook lid van het Humanistisch Verbond, maar om mezelf nu humanist te noemen...'.  Cursusdocent Silvia Benschop blijft zich verbazen als ze sommige van 'haar leerlingen' spreekt. "Het lijkt wel of mensen denken dat er een einde komt aan de autonomie op het moment dat je je schaart onder een noemer. Maar ergens voor gaan staan is juist de ultieme uitdrukking van autonomie en zelfbeschikking."

Wat maakt humanisme bijzonder?

"Het humanisme is niet uit op macht. Een humanist is als geen ander bereid om de eigen levensbeschouwing ter discussie te stellen en zal die nooit als de waarheid aan een ander opdringen met als doel die ander te onderwerpen aan het humanistische ideaal. Wat ik ook heel bijzonder vind is de geschiedenis van het humanisme. Het het heeft een onvoorstelbare schare aan denkers, revolutionairen, wetenschappers, schrijvers en andere kunstenaars achter zich staan. Een bonte verzameling mannen én vrouwen uit de afgelopen 2500 jaar, ieder met een geheel eigen verhaal. Vandaag de dag zou je denken dat de mens nooit wijzer wordt en dat het nu echt heel beroerd gaat aflopen. Maar kijk eens achterom en je ziet uit welke grot de mens zichzelf al gesleept heeft. Grotendeels te danken aan die al die grote humanistische geesten vanuit de overtuiging dat de mens in staat is autonoom te denken, zichzelf te ontwikkelen en te verbeteren."

Wat is het grootste misverstand over het humanisme?

"Het 'isme' roept soms weerstand op, merk ik. Mensen zijn huiverig om zich bij de één of andere overtuiging aan te sluiten. Ze willen geen etiket, ze willen zichzelf niet in een hokje plaatsen. 'Bent u humanist?' 'Wie ik? Nou dat valt nog te bezien, ik draag het humanisme een warm hart toe, ik onderstreep de waarden van het humanisme en ben ook wel lid van die club. Maar om nou te zeggen dat ik humanist ben..' Hoe vaak ik zulke uitspraken al niet gehoord heb. Het lijkt wel of mensen denken dat er een einde komt aan de autonomie op het moment dat je je schaart onder een noemer. Terwijl het tegendeel waar is. Ergens voor gaan staan is de ultieme uitdrukking van autonomie en zelfbeschikking."

Welke waarde vind jij het belangrijkst?

"Voor wat ik het meest nastrevenswaardig vind in het leven, is in het Nederlands gek genoeg geen enkelvoudig woord: 'geen schade berokkenen'. Ik heb zo'n vaag vermoeden dat je daar bij de Aborigines bijvoorbeeld wel één woord voor gaat kunnen vinden. Misschien komt de waarde 'consideratie' dan nog het meest in buurt. Een combinatie van reflectie, overweging en mededogen."

Waar lig je wakker van?

"Alle martelingen die miljarden dieren op dit moment ondergaan. De omvang van het leed, de onvoorstelbare pijn, horror en angst van al die levende, voelende wezens. Het geweld wat ze aangedaan wordt. Te midden van een wereld die daar doofstom en blind voor is. Dat is een ondragelijke nachtmerrie. Eentje die me letterlijk uit mijn slaap kan houden. Dieren verschillen van mensen. Maar geeft dit ons daarom een vrijbrief om ze als minderwaardig te beschouwen en ze op deze manier te behandelen? Omdat ze anders zijn dan mensen mogen ze overgeleverd worden aan de willekeur van mensen? Hoe kan men denken dat er een rangorde is in de waarde van levende wezens met de mens bovenaan en dat dieren ten dienste staat van de mens? Dat is een uiterst Bijbelse gedachte, gevoed door het christendom en andere religieuze fundamenten. Juist als humanist zou je tegen elke vorm van discriminatie en uitbuiting moeten zijn. Er zijn zoveel vormen van discriminatie... seksisme, racisme, discriminatie op basis van geaardheid, huidskleur, geloof, afkomst. Daar zijn humanisten allemaal tegen. Waarom discrimineert men dan op basis van soort (species) alsof het de gewoonste zaak van de wereld is? Dat is het niet. Het is afschuwelijk en onrechtvaardig. Daar lig ik met grote regelmaat wakker van."

Waar sta je voor op?

"Voor mijn dochter. Ook al is die al lang volwassen en kan ze uitstekend voor zichzelf zorgen. Ze hoeft maar te kikken en ik sta naast mijn bed. En eten. Goed, gezond, wreed-vrij, lekker plantaardig eten. Een bord vol honderd procent plantaardige goodies, daar kun je me voor wakker maken. En ik sta op omdat blijven liggen het alternatief is. Door niet op te staan maak je het heel vervelend voor anderen. Dat zou ik niemand aan willen doen. Ik heb wel eens geprobeerd om niet op te staan, geïnspireerd door het boek 'The woman who stayed in bed for a year'. Een komedie met diepgang, mijn favoriete genre. Het lukte mij niet. Uiteindelijk kreeg ik toch weer ontzettende zin om wat te gaan doen."

Cursus

Silvia Benschop geeft al een aantal jaar verschillende cursussen voor het Humanistisch Verbond. Ook een cursus volgen bij Silvia Benschop of een van de andere docenten?

Kijk op www.cursushumanisme.nu voor meer informatie en aanmelden.

Foto: privé-eigendom Silvia Benschop