Montaigne krijgt een plek in Zaanse bajes

11 september 2017

Montaigne krijgt een plek in Zaanse bajes

Door webredactie

“Teksten van eeuwen geleden kunnen ons nu nog inspireren en troosten, dus ook de Essays van Montaigne.“ Met die woorden heeft voorzitter Boris van der Ham op 1 september Nathalie Tonnon, plaatsvervangend vestigingsdirecteur van JC Zaanstad, dit boek aangeboden. Dat gebeurde tijdens een humanistische bezinningsbijeenkomst over vriendschap. Tonnon gaat er alles aan doen het boek binnen JC Zaanstad beschikbaar te stellen aan gedetineerden."

Het is bijna vrijdagmiddag. De meeste mensen gaan zich ongeveer vanaf nú op een lang vrij weekend verheugen. Sporten, klussen, wandelen, luieren of feesten en dat in een bepaalde volgorde. Hoe anders is het voor de mensen hier? Want in een bajes liggen verveling en uitzichtloosheid  altijd op de loer. Samen met Nathalie Tonnon, Boris van der Ham (voorzitter HumanistischVerbond), Humanistisch raadsvrouw Bernadette Smit,  Hans Scheper (hoofd  Humanistische geestelijke verzorging) en de vrijwilligers onderga ik de noodzakelijke veiligheidschecks.

“Mijnheer kom terug!”, roept de bewaker. Natuurlijk, mijn riem vergeten. Even terug en dan door, we zijn al aan de late kant. Als we door de sluis zijn, lopen we met grote passen door lange kale gangen, bleepende deuren en nog langere kale gangen. Een bonte delegatie op een zingevingsmissie, dat zijn wij.

Hans Scheper en Bernadette Smit
    Hans Scheper en Bernadette Smit
 

Koeien-prints

Hey, zag ik nou op de muur grazende- koeien-fotoprints en mensen op een strand?  Natuurlijk, dit is een nieuwe gevangenis. Dat blijkt ook uit het motto dat zich aan me opdringt op een groot geel bord met witte letters.‘Binnen beginnen om buiten te blijven’. Maar hoe gaat dat, hoe bereid je je voor op een leven daarbuiten? Natuurlijk, moet de recidive omlaag. Iets minder dan  de helft van de veroordeelden is binnen twee jaar weer binnen. Werkervaring kan helpen. Zo telt het complex 24 werkplaatsen waar gedetineerden kunnen werken en leren. En er is een heuse winkel. Ook komt er een koffiebonenbranderij en een wasserette.

Roze koeken

Over koffie gesproken. De vrijwilligers rijden binnen met koffie en roze koeken. “De koeken zijn voor straks, daar doen de mannen alles voor”, vertelt iemand mij. Dertig gedetineerden druppelen binnen voor de bijeenkomst samengesteld door Bernadette Smit. Zij stellen zich allemaal keurig voor met hun voornamen.

Vriendschap

Het onderwerp deze week is vriendschap. Elke week houdt Smit een bezinning met circa 25 gedetineerden gedetineerden over een onderwerp dat hen bezighoudt aan de hand van humanistische denkers. Smit start met een korte inleiding over Michel de Montaigne en zijn belangrijkste werk, de  Essays.
Montaigne was een Franse filosoof en schrijver uit de 16de eeuw. Hij is beroemd geworden door deze autobiografische artikelen en zijn aforismen. Vriendschap was voor Montaigne het belangrijkste in zijn leven, belangrijker dan liefdesrelaties of familiebanden. Waarom? Omdat  je vrienden kiest, elke keer weer. En je niets anders hoopt dan dat je vriend(in) zich goed voelt.

Bekijk hieronder het filmpje van Human

Hielp ik je daarom uit de goot,
was dan jou vriendschap niet zo groot. (Een Vriend, Hazes)

Nadat we luisteren en meeneuriën - met  André Hazes’ ervaringen met vriendschap, vertelt Boris van der Ham over vriendschap en zijn persoonlijke ervaringen met vriendschap, ontrouw en liefde. De.mannen zijn muisstil. Hij kan zich levendig voorstellen dat het lastig is in de cel vriendschappen te onderhouden. “Wat ik nou zo mooi vind is dat mensen eeuwen voor ons soms worstelen met dezelfde vragen,  als ze in de steek gelaten zijn, als anderen ons ontrouw zijn en we eenzaam zijn. Dat is tijdloos, daarin zijn wij niet uniek. Aan die teksten kunnen we ons dus optrekken, ze kunnen ons helpen en ook troost geven, zoals – hoop ik - ook de Essays van Montaigne”.

Dan biedt Van der Ham de Essays aan Nathalie Tonnon aan. Zij belooft er er alles aan te gaan doen ervoor te zorgen dat de Essays, in de toekomst samen met bijbel en koran, op de iPads voor gedetineerden komen. Om ze nu al in print beschikaar te maken, zal er in ieder geval al één exemplaar direct in de gevangenisbibliotheek worden opgenomen.

Boris van der Ham en Nathalie Tonnon
             Nathalie Tonnon en Boris van der Ham

 

Achtergrond

Het Humanistisch Verbond heeft zich vanaf de zomer 2017 ingespannen om ook humanistische bronnen binnen de justitië inrichtingen beschikbaar te stellen. Dat deden we onder meer door de actie  Tip de gedetineerden. waarbij lezers van de site en de Groene Amsterdammer hun leestip aan gedetineerden konden sturen.

Links

Beeldrecht: Still uit de animatie Montaigne van Human
Naschrift: In verband met  privacy zijn er geen foto's van gedetineerden gemaakt.