Zon, zee, samba en geweld

9 augustus 2016

Zon, zee, samba en geweld

Door webredactie

Een vakantieland met zon en witte stranden of regen en groene bergen? Check, snel te vinden. Maar is dat ook een land dat mensenrechten eerbiedigt? Hoe staat het er voor in Brazilië bijvoorbeeld?  Deel 1 van een serie over mensenrechten in de wereld. Voor vakantiegangers en thuisblijvers.

Brazilië is deze weken door de Olympische Spelen het middelpunt van de wereld voor miljoenen sportliefhebbers en voor journalisten, bedrijven, marketingbureaus of de minderheid van  'gewone' Brazilianen die zich een kaartje kan permitteren. Het gaat de goede kant op met het Zuid-Amerikaanse land, ondanks de economische tegenslag die het land de laatste paar jaar treft. De levenstandaard is de afgelopen decennia namelijk omhoog gegaan en de kindersterfte daalt. Positief nieuws dus. Maar er zijn nog vele problemen helaas.

Dit zijn volgens Amnesty International en andere ngo’s de belangrijkste problemen:

  • Politiegeweld tegen burgers - Volgens officiële cijfers doodt de politie in Brazilië iedere dag ten minste zes mensen. Onderzoek naar ‘verdachte gevallen’ vindt niet of nauwelijks plaats. https://www.amnesty.nl/politiegeweld-in-de-favela-s
  • Geweld door (drugs)bendes – Elk jaar worden in Brazilië zo'n 60.000 mensen vermoord. Cijfers uit 2012 laten zien dat de helft daarvan zijn jonge mensen zijn tussen de 15 en 29 jaar, en dat 77 procent zwart en arm is. Het aantal kinderen en adolescenten en kinderen dat door moord om het leven komt is de afgelopen 20 jaar verdubbeld.
  • Huisvesting – Voor de Olympische Spelen in Rio de Janairo zijn duizenden mensen uit hun huizen gezet. Soms met geweld, zonder een waarschuwing op tijd of zonder passende compensatievergoeding. Het belangrijkste sociale huisvesting-project van het land (ook in Rio) is voor een deel in handen van corrupte ambtenaren of bendes.
  • Schending van de rechten van inheemse volken - Met name in het oosten van het land gebruiken lokale boeren en grondbezitters soms geweld tegen inheemse volken. Hoewel de federale autoriteiten het recht hebben hier tegen op te treden, gebeurt dat niet.
  • Corruptie door de overheid – met name een corruptieschandaal rond het oliebedrijf Petrobas leidde tot de zeer recente afzettingsprocedure (Impeachment) tegen de huidige socialistische premier Dilma Rousseff. Volgens sommige kranten is zij nu juist de minst corrupte politicus van het land.
  • De situatie in gevangenissen - De gevangenissen zijn overvol en geweld en marteling is aan de orde van de dag, zowel door bewakers als door gedetineerden onderling. De regering neemt geen afdoende maatregelen. Triest dieptepunt: gevangenen die een medegevangene hebben vermoord, gegrilled en daarna opgegeten. Lees meer in het landenrapport Brazilië van Amnesty

Seculier

Brazilië is het land met de meeste katholieken ter wereld, dat zijn 130 miljoen mensen. Er wonen relatief weinig niet-christenen en ‘ongelovigen’,  minder dan 15 procent. Hoewel kerk en staat officieel gescheiden zijn, hebben religieuze levensbeschouwingen (katholicisme - 64 procent van de bevolking. protestantisme - 22 procent van de bevolking) privileges boven andere levensbeschouwingen, als het humanisme.

Zo is religieus onderwijs niet verplicht op openbare scholen, maar wordt er op 50 procent van de openbare scholen toch 'gedwongen religieus onderwijs' gegeven. Alternatief levensbeschouwelijk onderwijs, over het humanisme bijvoorbeeld, wordt niet aangeboden. Ook bevoordeelt de staat religieuze instellingen als het gaat om subsidies en belastingvrijstelling.

Religie heeft als gaat om bescherming tegen blasfemie (godslastering) ook een speciale status. Belediging van godsdienst heeft dus een aparte status voor de wet. Er zijn geen plannen deze wetgeving aan te passen, zoals in Nederland bijvoorbeeld wel gedaan is. Lees meer vanaf p. 208 van het rapport van de IHEU Freedom of Thougth 2015: http://freethoughtreport.com/download-the-report/

Persvrijheid

De pers en media in het land zijn in principe pluriform en onafhankelijk. Echter, er zijn enkele mediamonopolies in handen van grote industriële families die banden hebben met de de politieke machthebbers en elite. Het is één van de redenen dat je Brazilië op een teleurstellende 104de plek op de World Press Freedom Index 2016 van Reporters Without Borders terugvindt. Gebrek aan bescherming bij kritiek op oligarchen, criminelen en/of corrupte bestuurders maakt het werk voor een journalist in Brazilië lastig. Vorig jaar zijn er vijf vermoord en veertig sinds 1992. Lees meer op de site van Reporters Without Border: https://rsf.org/en/brazil

Zorgwekkend

Zorgwekkend zijn plannen van het nationale congres abortus te criminaliseren. Hierdoor wordt het voor veel vrouwen vrijwel onmogelijk een veilige en legale abortus te ondergaan. Dat zou betekenen dat ook vrouwen die zwanger zijn geraakt na een verkrachting geen abortushulp krijgen.

Het volgende land in deze serie is het vakantieland bij uitstek: Spanje. Hoe groot is de invloed van het katholicisme daar nog op de abortuswetgeving. Je leest het volgende week.

Foto: Hollandse Hoogte,  tekst op drum. Olympische Spelen moorden