Van Praagprijs 2009: Karin Spaink


´Zowel in haar artistieke profilering als in haar persoonlijke leven is ze de beste. Alles wat ze doet, komt voort uit engagement.´ In een toespraak als een monoloog uit een toneelstuk belichtte juryvoorzitter Cox Habbema voor ongeveer 400 aanwezigen de vele kwaliteiten die publiciste Karin Spaink heeft en waarom zij de Van Praagprijs 2009 heeft verdiend. Een ontroerde Spaink ging in haar aanvaardingsrede in op wat haar drijft in haar werk. 'Om een rond en vol leven te hebben kun je de dingen die scheef zitten en schuren maar beter niet wegmoffelen.´

Karin Spaink ontving gisteravond in de grote zaal van Muziekgebouw aan t IJ de Van Praagprijs van het Humanistisch Verbond. De Van Praagprijs is een oeuvreprijs die sinds 1971 wordt uitgereikt aan personen of organisaties die zich inzetten voor een menswaardige samenleving. De afgelopen maanden boog de nieuwe jury van de Van Praagprijs zich over de vraag wie de prijs dit jaar toekomt. Dit jaar vraagt het Humanistisch Verbond aandacht voor levenskunst. Aan haar verkiezing tot winnaar ging een spannende zoektocht, met bevlogen pleidooien over tal van kandidaten' vooraf, schrijft jury in het rapport dat werd voorgelezen door Cox Habbema.

Habbema vertelde de zaal dat de jury op zoek was naar iemand met het volgende profiel: een voorbeeld van levenskunst, iemand die artistiek is en bijzonder, die kansen schept, vernieuwend is en humanistische waarden hoog in het vaandel draagt. Unaniem kwamen ze bij Spaink uit.

Een levensprijs, geen ziekteprijs


'Karin Spaink heeft dat niet alleen allemaal, ze is het. Je ziet het aan den lijve. Een prijs voor ziekte? Welnee een levensprijs, een levenskunstprijs. Hier en nu leef je. Of, om Heinrich Heine te citeren: De hemel laten we aan de engelen en de mussen. Hier zijn wij en hier is de prijs. Karin.´
De aanwezigen keken doodstil toe hoe Karin, kwetsbaar en stoer, op rode, glanzende laklaarzen met hoge hakken de trap naar het podium besteeg en zichtbaar aangedaan gefeliciteerd werd door de juryvoorzitter. Als één mens stond iedereen op voor een staande ovatie. Samen lazen Cox Habbema en Karin Spaink de oorkonde, vervolgens onthulden zij het beeld van Sigurdur Gudmundsson.

Dat het sculptuur bestaat uit een groep hoofden vindt Spaink toepasselijk.'Want ik heb het niet alleen gedaan, mijn ouders, familie, hippies en amazones, zij hebben me veel geleerd en me vaak laten zien hoe het anders kan. Zelf zou ze er nooit op gekomen mezelf een prijs te geven voor levenskunst. Ik ben veel meer  een tobber met calvinistische trekjes, altijd ik moet, ik moet, ik moet en ik mag niet.'  Dat vertelt Spaink in een gesproken column met als titel ' Waarom ik?' Ze gaat in deze column onder meer in op op wat levenskunst voor haar betekent. 'Lastige kwesties zijn niet weg te denken. Ze blijven, ook al doen we nog zo hard ons best ze te negeren. We worden ziek, we lopen met een knal tegen muren op, we zijn bang en we zitten met een hoofd vol geboden en verboden.' In de column bedankt ze ook het Humanistisch Verbond.
' Dat het Humanistisch Verbond levenskunst dusdanig definieert dat dood, ziekte en gevecht daarin passen: dat is wat me nog het meeste ontroerde. Mijn dank daarvoor. Mijn onzeglijke dank.' 

De man met de hamer

Spaink is volkomen verrast en moet enorm lachen als de voltallige jury het podium betreedt om een acte te spelen uit het enige toneelstuk dat zij schreef: De man met de hamer, een kritisch stuk over een ambtenaar die kunstsubsidies mag uitdelen, maar er weinig verstand van heeft en vaak enigszins vertwijfeld uitroept dat verheft en inspireert als een kunstproject beoordeeld moet worden. 

Interview met Arjan Visser van postulaten Van Praag 


Na dit intermezzo interviewt journalist en schrijver Arjan Visser Karin Spaink aan de hand van vijf postulaten van Van Praag. Van Praag was één van de oprichters van het Humanistsich Verbond en verwoorde zijn mens- en wereldbeeld in postulaten. Vier van de vijf postulaten die zijn mensbeeld beschrijven werden Karin voorgelegd. Zo definieerde Van Praag de mens als natuurlijk en niet bovennatuurlijk, vrij en niet onvrij, gelijk en niet ongelijk, redelijk en niet onredelijk, verbonden en niet geïsoleerd. In dit interview komen vele onderwerpen aan bod. Haar reactie op de postulaten in het algemeen is als volgt. ´Het is vaak niet het één of het ander, man of vrouw, hetero of homo, ziek of niet ziek. Er bestaat nog een hele grote ruimte daartussen.' 

Over de stelling ' vrij of niet vrij?', reageert ze als volgt. 'Ik voel me met tentakels verbonden aan de mensen om me heen, maar ben slecht in de dagelijkse omgang met hen. Het meest gelukkig ben ik als ik in eenzaamheid een moeilijk onderwerp aan het uitpluizen ben. Ze vergelijkt zichzelf met een diamant met krassen. Die krassen kun je niet wegpoetsen, dan zou die diamant helemaal verdwijnen. Je kunt hem wel draaien en de glanzende facetten toekeren. Waar ligt haar glans?, vraagt Visser. 'Ik ben goed in het schrijven van mooie zinnen. Geef me een moeilijk onderwerp en ik ga het onderzoeken. Ik kan losse ideeën tot een geheel maken, het verband kan ik leggen.'

Na de moeilijke vraag of ze de prijs verdiend heeft, zucht ze diep en denkt na over een antwoord.
Dat blijft haar door een luid applaus bespaard. Dan maakt ze resoluut een einde aan het interview door te zeggen dat het nu tijd is voor een drankje. En loopt met kruk, een sigaret in haar mond naar buiten, waar ze door haar familie en vrienden wordt omringd en gefeliciteerd. De rest van de zaal gaat haar voor en ontvangt de feestelijke Van Praagprijs-bundel met alle teksten van de avond, het juryrapport, een interview met Karin en nog veel meer.  

Bekijk het filmpje