Van Praagprijs 2013: Henk Oosterling

Filosoof Henk Oosterling ontving op 21 juni 2013 de Van Praagprijs vanwege zijn onmetelijke inzet voor een humanere samenleving. Oosterling verklaarde het succes van 'Rotterdam Vakmanstad': "Wij investeren in relaties tussen mensen, niet in mensen zelf alleen." De prijs sluit aan bij het thema dat het Humanistisch Verbond in 2013 onder de aandacht brengt: Durf te kiezen.

Henk OosterlingHenk Oosterling krijgt de Van Praagprijs vanwege zijn denk- en daadkracht om jongeren in Rotterdam-Zuid een betere start te geven. In een van de grootste probleemwijken in Nederland introduceert hij op scholen een nieuwe totaalaanpak, 'Rotterdam Vakmanstad',waardoor een hele generatie kinderen de nodige sociale, fysieke én mentale ‘skills’ meekrijgen. Ze worden opgeleid tot zelfbewuste jongeren die verantwoording kunnen nemen voor de keuzes die ze gaan maken.

Na 1970 was de emancipatiestrijd volgens Oosterling gestreden en kwam de mediasamenleving op. Het consumptief individualisme ging onze levens bepalen, het individualisme zelf was niet langer nodig om ons te emanciperen bij het maken van keuzes. Markt en media bepaalden onze levens meer en meer.

Volgens Oosterling maakt de routine waarin we zitten het haast onmogelijk om nog individuen te zijn in de vroegere emancipatoire zin. We leven gerieflijke levens. Maar het individu is helemaal niet zo autonoom, want we kunnen niets doen tegen de grote structuren. Of toch wel? Met het project 'Rotterdam Vakmanstad' laat Oosterling zien dat het  kan.

"We leren kinderen echte keuzes te maken. Daarbij gaat het niet om de mens als individu, maar om concrete mensen met concrete contexten. Want kinderen in Japan of Nederland zijn anders, overal is het anders. Maar relaties en netwerken zijn er overal."

Mensen, netwerken en relaties: het is de kern van Oosterlings wereld- en mensbeeld. Of zoals de jury het verwoordt: "Betrokkenheid is geen keuze voor Oosterling. We leven met zijn allen in één wereld. Niemand kan zich onttrekken aan het lot van de ander."

Wat tussen mensen gebeurt is volgens hem belangrijker dan wat er 'in' mensen gebeurt. Het draait om 'interesse': een woord uit het Latijn dat tussen-zijn (of tussen-wezen) betekent, maar ook 'belangstelling'. Wiens belangen dienen wij? Waar stellen we belang in?

"Ik denk dat wij naar een nieuwe belangstelling moeten, want het zijn geen individuen die weerstand bieden maar groepen. Hoe doe je dat? Door educatie, participatie en communiatie. Dan hoef je niet te integreren. Problemen met integratie ontstaan als je niet hebt opgevoed, niet laat participeren en niet hebt gecommuniceerd.
Dan moet je het niet over integratie gaan hebben. Want je hebt niet gedaan wat je moest doen."

Wij bij 'Rotterdam Vakmanstad' investeren in relaties tussen mensen, vertelt Oosterling, niet in mensen zelf alleen. Van een ill maken we een will via een skill (een vaardigheid). Het activeren van potenties is daarbij het sleutelbegrip.

Lees meer over het juryrapport in het dossier Van Praag in het tijdschrift Human, of bekijk de aflevering van HUMAN Stille Helden over Henk Oosterling. Op Facebook vindt u een beeldverslag van de uitreiking in Het Sieraad in Amsterdam.

 


Jury Van Praagprijs 2013

Daan Roovers (voorzitter)

Hoofdredacteur van Filosofie Magazine. Daarnaast initieerde en organiseert zij de jaarlijkse Filosofie Nacht. Roovers is bestuurslid van de Internationale Spinozaprijs en treedt regelmatig op in De Rode Hoed, De Nieuwe Liefde en op de Internationale School voor Wijsbegeerte.

Lucette ter Borg

Kunstredacteur van NRC Handelsblad en de Volkskrant en chef Kunst van Vrij Nederland. Zij richtte in 2001 samen met Sacha Bronwasser Cinema Zuid op, een podium voor bewegend beeld, en schreef de roman `Het cadeau uit Berlijn´. Nu schrijft zij weer kunstkritieken voor NRC Handelsblad en is haar tweede roman Valkruid gepubliceerd.

Diana Krabbendam

Diana Krabbendam (1956) ontwikkelde zich van ontwerper voor merken tot ontwerper, inspirator en organisator van creatieve vernieuwingsprocessen. In 2006 was zij mede-oprichter van de netwerkorganisatieThe Beach. Daarnaast is zij  lid van de commissie vormgeving van het Fonds voor Beeldende Kunst Vormgeving en Bouwkunst.

Bert Janssens

Bert Janssens (1953) werkt sinds 1976 op verschillende terreinen van cultuur, productie en televisie, o.a. bij de VARA en Teleac. Van 1998 tot 2004 was hij eindredacteur televisie bij de Humanistische Omroep en sinds oktober 2004 is hij als hoofdredacteur / directeur van HUMAN (humanistische omroep) verantwoordelijk voor vele programma´s zoals documentaires, 'De vloer op' en het radioprogramma 'OBA Live'.

Sander Pleij

Sander Pleij (1970) werkte 12 jaar voor De Groene Amsterdammer als redacteur en adjunct-hoofdredacteur, en was vijf jaar redacteur voor het tv-programma Barend en Van Dorp. Hij won Het Gouden Pennetje voor journalisten onder de dertig. Sinds 2007 werkt hij als redacteur bij Vrij Nederland, de laatste jaren als chef van de Republiek der Letteren en Kunsten.