Met mensenrechten op vakantie

19 juli 2018

Met mensenrechten op vakantie

Door webredactie

Koffers gepakt, tickets klaar, paspoortjehoesje met mensenrechten van het Humanistisch Verbond mee. Check, check, check. Veilig op vakantie, want in de meeste landen van Europa zit het wel goed met de mensenrechten, toch? Ja en nee. Onze webredactie zwaait je uit met een landenrapportje van de vijf populairste vakantiebestemmingen. Ook voor thuisblijvers overigens.

Frankrijk

Na de aanslagen op Charlie Hebdo en een joodse supermarkt kleurden Facebook bleu, blanc et rouge en streed iedereen voor het vrije woord: #jesuischarlie. De krachtige symbolen van solidariteit én de vrijheid van meningsuiting gingen de wereld over, het waren impliciete verwijzingen naar het revolutionaire motto: vrijheid, gelijkheid en broederschap.

Ja, Frankrijk is de bakermat van onze mensenrechten. Al in 1789 stelde de volksvertegenwoordiging de eerste universele Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger (La Déclaration des Droits de l’Homme et du Citoyen) vast.

Idealen ontsproten aan de Verlichting. Rechtvaardigheid, democratie en mensenrechten werden leidend. Frankrijk heeft ook zijn mensenrechten-schandvlekken: wrede koloniale oorlogen, deportatie van joden en andere groepen in de Tweede Wereldoorlog, een virulent antisemitisme. De laatste decennia is er meer sociale en etnische ongelijkheid in banlieus en daaraan gekoppeld: geweld, drugsgebruik en algehele uitzichtloosheid met name onder jongeren. Zorgwekkend is de erbarmelijke staat van het gevangeniswezen.

Frankrijk is hard getroffen door het terrorisme en nam zijn maatregelen, zoals de noodtoestand die net is opgeheven. Die heeft geleid tot onder meer schendingen van privacy de laatste paar jaar.  Er waren meer dan drieduizend huiszoekingen en vierhonderd mensen kregen huisarrest. Er wordt vaak buitensporig geweld gebruikt.

Laten we positief eindigen. Met de scheiding tussen kerk en zit het wel goed en Frankrijk heeft een prachtige traditie van satire en religiekritiek (ja, Charlie Hebdo is er nog!). En in weinig landen wordt zo goed en scherp gedebatteerd, juist ook over waar het naartoe moet met het land en zijn vrijheden. Bonnes vacances!

John MIn

België

Als de knapperigste friet, het beste bier en een stroom van eigenwijze muziek mensenrechten zouden zijn die floreren, zou België hoog ‘scoren’. Nu is dat niet echt zo, blijkt onder meer uit het rapport van Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties die alle VN-landen op gezette tijden aan een ‘examen’ onderwerpt.

Natuurlijk is er godsdienstvrijheid, onderwijs voor elke groep - seculier of godsdienstig - en een democratische rechtstaat. Prima toch, zeker in vergelijking met Bulgarije of Rusland? Nou, voor een gemiddelde gedetineerde in een Vlaamse of Waalse cel is er niet heel veel verschil met die landen, constateerde de Raad van Europa. De gevangenissen puilen uit en er zijn meldingen over mishandelingen. De begeleiding van mensen met psychiatrische problemen is ‘onaanvaardbaar’. Net als Frankrijk is België bedreven in wapenhandel met dubieuze regimes als Saoedi- Arabië, en net als andere landen worden de wetten en regels voor asiel scherper net als de wetten tegen het terrorisme. Daar zouden best goede redenen voor kunnen zijn, maar dan moet de impact op de vrijheid van burgers wel ook beoordeeld worden, vindt Amnesty International.

Lichtpunten? Awel, die zijn er. Bij zelfbeschikking loopt België voorop. Er is een wet om de rechten van transgender-personen te bevorderen. En België heeft zoals wij een wet die euthanasie toestaat binnen het strafrecht. Uniek: het zou zomaar kunnen dat abortus uit het strafrecht wordt gehaald. Ongekend in Europa. De argumentatie van de wetgever: het is gewoon een medische handeling.

Friet

John Min

Italië

Wat een feestland is Italië. Maar wat betreft mensenrechten kan het land zoveel beter. De beelden van desperate vluchtelingen op zee zijn bekend en direct te linken aan de strengere immigratieregels van de regering-Conte. Minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini wil af van het Dublinverdrag. Dat verdrag bepaalt dat asielzoekers alleen in het eerste veilige land waar ze aankomen asiel kunnen aanvragen. De Italianen willen een eerlijker verdeling van migranten over Europa.

Al eerder berichtte de NOS dat overlevenden van een migrantenboot die voor de kust van Libië in moeilijkheden kwam, Italië voor de rechter willen slepen. Ze stapten naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens omdat Italië de Libische kustwacht zou hebben gedwongen de hulporganisatie Sea-Watch te hinderen bij pogingen de opvarenden aan boord te nemen. De Libiërs sleepten de overlevenden terug naar hun land, waar ze in detentiekampen terechtkwamen onder onmenselijke omstandigheden.

Daarnaast blijkt uit onderzoek van The Guardian dat Italië mensenrechten niet zo nauw neemt in de groente- en fruitsector. Voornamelijk vrouwelijke Roemeense arbeidsmigranten worden ‘zwaar uitgebuit’. Sommigen worden seksueel misbruik of er is sprake van mensenhandel.
Tot slot bericht ons eigen FOT-rapport over religieuze - lees rooms-katholieke – privileges. In veel openbare gebouwen hangen crucifixen en 70 procent van de gynaecologen wil geen abortus uitvoeren.

Ga je naar Italië denk dan bij je pizza eens aan de tomaten die door een moderne slaaf geplukt kunnen zijn. En zorg ervoor dat je uit de gevangenis blijft. Die puilen namelijk uit net als in België en Frankrijk.

Saskia Markx

Vluchtelingen op zee


Duitsland

Het strengere vluchtelingenbeleid van de Italiaanse regering heeft gevolgen voor heel Europa, ook voor Duitsland. Daar brak begin deze maand een politieke crisis uit die de Europese solidariteit én de positie van Merkel onder druk zette. Horst Seehofer, minister van Binnenlandse Zaken, diende zijn ontslag in omdat Merkel zijn plan afkeurde. Hij wilde asielzoekers die al in een ander Europees land zijn geregistreerd bij de grens stoppen.

Er kwam een compromis. De al geregistreerde migranten worden in uitzetcentra bij de Oostenrijkse grens ondergebracht. 'Interneringskampen', noemen sommige critici ze, anderen waarschuwen voor het risico dat meer Europese landen de grenzen strenger zullen bewaken waardoor het vluchtelingenprobleem op de schouders van de zuidelijke landen komt te rusten. Met de toename van het aantal vluchtelingen, steeg ook het geweld tegen hen.

De Duitse overheid kan dat niet goed voorkomen, meldt Amnesty in zijn laatste rapport. Hetzelfde rapport waarschuwt voor discriminerende etnische profilering van religieuze en etnische minderheden door de politie.

Dan de positieve kant van de medaille. Duitsland heeft vrijwel alle belangrijke internationale mensenrechtenverdragen ondertekend en leeft al die wetten en verdragen op een hoog niveau na. Maar politiegeweld en het onjuist behandelen van vluchtelingen blijft een aandachtspunt. Dan is er nog de Facebookwet die voorschrijft dat Facebookberichten met een ‘duidelijke wetsovertredende inhoud’ binnen 24 uur verwijderd moeten worden. Een poging tot censuur: menen satirici en de journalistenvakbond.

Op mensenrechtenterrein blijft het land volgens Freedom House wereldkampioen. Begin dit jaar werden aanvullende wetten geïntroduceerd die ongelijke beloning verder tegengaan. Zo kunnen werknemers van bedrijven met meer dan 500 werknemers inzage krijgen in het salaris van collega's met dezelfde functie.

Facebook  HH

Webredactie


Spanje

Net als andere landen in dit rijtje kampt Spanje met een vluchtelingenprobleem. In juni kwamen voor het eerst meer illegale migranten aan in Spanje dan in Griekenland en Italië samen. Het gevolg: nog meer druk op een al overbelaste systeem, terwijl er al een 'wrede’ realiteit heerst, zoals de Spaanse ombudsman voor mensenrechten het scherp verwoordt. Door een gebrek aan middelen en een adequate infrastructuur slapen kinderen en moeders soms in politiecellen. Minderjarigen worden alleen vastgezet.

Eind 2017 maakte een Algerijnse migrant een einde aan zijn leven nadat hij in eenzame opsluiting werd vastgezet. Immigranten brengen soms 72 uur door in cellen waar nauwelijks daglicht is en bijna nooit stromend water. Mensenrechtenorganisaties vinden dat Spanje te ver gaat in de terrorismewetgeving. Terreurverdachten hebben te weinig rechten en de verruiming van Artikel 578, die het verheerlijken van terrorisme moet bestrijden, heeft geleid tot een ernstige beperking van de vrijheid van meningsuiting.

Afgelopen twee jaar zijn 70 mensen veroordeeld voor onder meer het doodwensen van de koning, het verheerlijken van terrorisme of andere uitspraken die terrorisme gerelateerde overtreding verheerlijkt of rechtvaardigt. De straffen hiervoor lopen op tot drie jaar gevangenisstraf of een beroepsverbod voor publieke functies.

Een ander groot probleem in Spanje is huiselijk geweld tegen vrouwen. Sinds 2007 werden meer dan een miljoen gevallen van huiselijk geweld behandeld door de Spaanse rechters en werden 148.000 mannen tot een gevangenisstraf veroordeeld. In 2015 kwamen volgens het Spaans ministerie van Volksgezondheid 56 vrouwen om door geweld van huidige of voormalige partners. Ondanks een niet aangenomen wet die abortus praktisch onmogelijk moest maken, is het nog steeds voor te veel vrouwen moeilijk om op een veilige en legale manier een abortus te krijgen.

Huiselijk geweld

Webredactie

Teken de petitie

Het Humanistisch Verbond viert 70 jaar universele mensenrechten. Natuurlijk, zoals ook uit ons landenrapportje blijkt, worden mensenrechten wereldwijd nog net zoveel geprezen als geschonden. Maar we hebben de afgelopen zeventig jaar wel degelijk vooruitgang geboekt. Daar zijn we trots op. En we willen ze nog verder brengen. Door ze in het paspoort te verankeren, verdedig je gelijkwaardigheid en vrijheid voor iedereen. Steun onze actie en teken de petitie.


Geraadpleegde bronnen

The Guardian, Raped, beaten, exploited: the 21st-century slavery propping up Sicilian farming, 2017
The Guardian, The terrible truth about your tin of Italian tomatoes, 2017

https://www.amnesty-international.be/jaarrapport
www.humanistischecanon.nl
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/05/25/abortus--hoe-zit-dat-in-belgie-/
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/10/31/noodtoestand-in-frankrijk-officieel-voorbij-13776631-a1579400
https://www.groene.nl/artikel/wij-zullen-u-niet-horen
https://www.amnesty.org/download/Documents/POL1048002017ENGLISH.PDF
http://rightsinternationalspain.org/es/publicaciones/10/balances
https://inspanje.nl/algemeen/10285/spanje-is-wreed-tegen-migranten-zegt-de-ombudsman/